مراحل انجام بالن دریچه میترال

اکو از راه مری

قبل از انجام بالن دریچه میترال (والوپلاستی میترال یا PTMC)، لازم است تا اکو از راه مری صورت بگیرد. اکو مری برای دیدن جزئیات دریچه میترال و لخته‌های داخل دهلیز چپ و گوشک آن ضروری است. معمولاً سعی می‌شود تا زمان انجام اکو از راه مری نزدیک به زمان انجام بالن دریچه میترال باشد تا بتوان موقع عمل به یافته‌های آن اعتماد نمود.

آنژیوگرافی و کاتتریسم

کار دیگری که قبل از انجام بالن دریچه میترال ضروری است، انجام آنژیوگرافی و کاتتریسم قلب است. هدف از انجام آنژیوگرافی، تعیین مشخصات عروق کرونر قلب و مشخص نمودن وضعیت آن‌ها قبل از بالن دریچه میترال است. برای بیمارانی که همزمان انسداد عروق کرونری دارند، در اغلب موارد عمل قلب باز به‌منظور انجام همزمان عمل جراحی بای پس عروق کرونر و عمل جراحی تعویض دریچه میترال است. البته در مواردی که دریچه بیمار مناسب برای بالن باشد و تنها یک یا دو رگ کرونر قلب مسدود شده باشد، امکان انجام بالن و استنت در عروق کرونر و بالن دریچه میترال ممکن است و لازم است در این مورد با در نظر گرفتن مشخصات بالینی بیمار و شدت درگیری عروق کرونر و دریچه قلب، تصمیم‌گیری شود.

در جریان کاتتریسم قلب، فشارهای داخل حفرات قلب مانند بطن چپ، بطن راست، دهلیز چپ و فشار شریان ریوی اندازه‌گیری می‌شود. همچنین با تزریق ماده حاجب داخل حفرات قلب، می‌توان به شدت نارسایی دریچه میترال و سایر دریچه‌های قلب پی برد.

تغییر داروها

برخی از بیمارانی که تنگی دریچه میترال دارند، به دلیل وجود لخته خون داخل حفرات قلب یا ریتم “فیبریلاسیون دهلیزی” از قبل تحت درمان با داروی رقیق‌کننده خون “وارفارین” هستند. وارفارین موجب رقیق شدن خون می‌شود و برای تعیین شدت رقیق شدن خون از واحدی به نام INR استفاده می‌شود.

انجام بالن دریچه میترال یک روش درمانی تهاجمی است و خطر ایجاد خونریزی در آن بسیار زیاد است. به همین دلیل، لازم است قرص وارفارین از چند روز قبل از آنژیوگرافی و انجام بالن میترال، با نظر پزشک معالج قطع شود و در زمان عمل، INR کمتر از 1.5 باشد.

سایر داروهای رقیق‌کننده خون مانند “ریواروکسابان”، “آپیکسابان” و “دابیگاتران” هم باید با نظر پزشک معالج از 1 تا 3 روز قبل از عمل مصرف نشوند.

برای بیمارانی که از آسپرین یا پلاویکس استفاده می‌کنند، قطع دارو قبل از عمل لازم نیست.

تغییر سایر داروهای مصرفی مانند داروهای فشار خون یا نارسایی قلبی، قبل از عمل لازم نیست، با این حال لازم است برحسب مورد نظر پزشک معالج خود را جویا شوید.

آمادگی روز عمل

برای آنژیوگرافی و هم‌چنین بالن دریچه میترال لازم است حداقل از 4 ساعت قبل ناشتا باشید.

با توجه به اینکه این عمل از طریق کشاله ران و عروق آن صورت می‌گیرد، لازم است از روز قبل استحمام کرده و محل آنژیوگرافی، شیو شده و فاقد موی اضافی و پانسمان باشد.

روز عمل بهتر است لباس راحتی بپوشید و تمام مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.

در برخی از مراکز، آزمایش‌های خونی در روزهای قبل از عمل انجام می‌شود که لازم است آن‌ها را همراه داشته باشید. در برخی دیگر از مراکز این آزمایشات صبح روز عمل از بیمار انجام می‌شود.

اگر شما از قبل به ماده حاجب آنژیوگرافی یا داروی خاصی حساسیت دارید، باید به کادر درمان خود اطلاع دهید.

والوپلاستی میترال

عمل والوپلاستی یا بالن دریچه میترال بر روی تخت آنژیوگرافی صورت می‌گیرد. این عمل بدون بیهوشی و با استفاده از آرام‌بخش‌های خفیف انجام می‌شود. برخی از پزشکان تمایل دارند عمل بالن دریچه میترال را با استفاده از و با کمک اکو مری انجام دهند که در این صورت لازم است حین عمل اکو از راه مری هم صورت بگیرد ولی در اغلب موارد انجام اکو مری در حین بالون میترال روتین نبوده و این کار صرفاً در موارد خاصی مانند انجام بالن میترال در خانم‌های حامله و در موارد خاص صورت می‌گیرد.

محل انجام پروسیجر از طریق رگ‌های کشاله ران صورت می‌گیرد. از طریق این رگ‌ها بالون دریچه میترال به سمت قلب هدایت شده و بعد از عبور از دریچه تنگ میترال، داخل دریچه باز می‌شود تا چسبندگی‌های دریچه میترال را از هم باز کند. افزایش بیش از 50 درصد سطح دریچه، به‌عنوان معیار موفقیت‌آمیز بودن این عمل شناخته می‌شود.

بعد از عمل والوپلاستی میترال و خارج کردن بالن از قلب و درآوردن شیت‌های عروقی از کشاله ران، لازم است به مدت حداقل 4 تا 6 ساعت بی‌حرکت باشید. بیماران لازم است بعد از عمل در چندین نوبت اکوی قلب شوند تا هم موفقیت عمل بررسی شود و هم عوارض عمل در صورت بروز، شناسایی شوند.

بیماران غالباً 1 تا 2 روز بعد از عمل در بیمارستان باقی می‌مانند و بعد از اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن عمل و عدم بروز عوارض، از بیمارستان مرخص می‌شوند.

عوارض بالن دریچه میترال

بالن زدن برای تنگی دریچه میترال یکی از عمل‌های مهم قلبی است که در صورت انجام می‌تواند موجب کاهش علائم بیمار شود. با این حال، این عمل با عوارض مهم و جدی همراه است که لازم است قبل از عمل در مورد میزان احتمال بروز آن‌ها و روش‌های درمان آن‌ها با پزشک معالج خود صحبت کنید.

شایع‌ترین عوارض این عمل به‌صورت بروز تپش قلب در زمان انجام بالن میترال یا بروز خونریزی‌های خفیف در محل کشاله ران است که معمولاً کم‌اهمیت و گذرا هستند.

عوارض مهم و جدی بالن دریچه میترال عبارتند از:

نارسایی دریچه میترال

روش عملکرد بالن میترال به این صورت است که با افزایش قطر بالن، چسبندگی‌های دریچه میترال از هم باز می‌شوند و به دنبال آن سطح دریچه میترال افزایش پیدا می‌کند. در مواردی که چسبندگی‌های دریچه میترال بیش از حد لازم یا به‌صورت نامنظم باز شوند، بسته شدن و عملکرد نرمال دریچه با مشکل مواجه شده و نارسایی حاد دریچه میترال ایجاد خواهد شد.

درمان نارسایی حاد دریچه میترال، عمل قلب باز و تعویض دریچه میترال است. این عمل در صورتی که علائم نارسایی میترال شدید باشد باید به صورت اورژانسی انجام شود. ولی در مواردی که علائم در زمان انجام بالن شدید نباشد، می‌توان آن را در روزهای بعدی هم انجام داد.

در هر صورت با توجه به غیر قابل پیش‌بینی بودن این عارضه، لازم است بیمار و اطرافیان وی آمادگی عمل قلب باز و تعویض دریچه را داشته باشند.

پاره شدن دریچه و دیواره قلب

اگرچه احتمال بروز این عارضه کم است، ولی احتمال دارد در زمان عمل بالن دریچه میترال، حفرات قلب یا حلقه اطراف دریچه قلب سوراخ شده و یا حتی پاره شود. این عارضه معمولاً به‌صورت تجمع خون در اطراف قلب و پایین آمدن فشار خون خود را نشان می‌دهد.

برای درمان این عارضه لازم است خون اطراف قلب کشیده شود و با استفاده از داروهای خاص جلوی خونریزی و افت فشار خون گرفته شود. در بیشتر موارد این اقدامات با موفقیت همراه هستند، ولی در مواردی هم که اقدامات اولیه کمک‌کننده نباشند، لازم است بیمار به اتاق عمل قلب باز منتقل و عارضه با استفاده از روش‌های جراحی باز درمان شود.

سکته مغزی

اگرچه بیماران قبل از عمل بالن میترال از نظر وجود لخته‌های خون در محل عمل بررسی می‌شوند، ولی احتمال دارد لخته‌های کوچکی حین عمل تشکیل شوند یا حتی تکه‌های کوچکی از دریچه میترال در زمان باد کردن بالن از دریچه جدا شده و در عروق مغزی گیر کنند که موجب بروز “سکته مغزی” خواهند شد.

پیگیری و نتایج درازمدت

انجام بالن دریچه میترال در صورت موفقیت‌آمیز بودن می‌تواند علائم بیمار را از بین برده یا به میزان قابل توجهی کاهش دهد. با این حال، بسیاری از درمان‌های دارویی لازم است همچنان ادامه پیدا کنند و انجام بالن دلیلی برای قطع داروهای قلبی نیست. به‌عنوان مثال، افرادی که قبل از عمل از وارفارین استفاده می‌کردند، باید بعد از عمل هم همچنان از آن استفاده نمایند. همچنین افرادی که ماهانه از پنی‌سیلین تزریقی استفاده می‌کردند، لازم است با نظر پزشک خود به تزریق آن ادامه دهند.

استفاده از بالن برای تنگی دریچه میترال فقط باعث افزایش سطح دریچه می‌شود و تأثیری بر روند مزمن بیماری که در اثر روماتیسم قلبی ایجاد شده است، ندارد. به همین دلیل، احتمال دارد بعد از 5 تا 10 سال دیگر مجدداً دریچه میترال تنگ‌تر شده و احتیاج به بالن مجدد یا عمل قلب باز گرفته شود. معروف است که بالن میترال بیماری را درمان نمی‌کند بلکه زمان را به 5 تا 10 سال قبل برمی‌گرداند و باعث می‌شود تا تعویض میترال به تاخیر بیفتد.

در صورت تنگی مجدد میترال، لازم است دریچه مجدداً با استفاده از اکو مری بررسی شود تا مشخص شود که آیا می‌توان مجدداً از بالن استفاده کرد یا لازم است دریچه بیمار تعویض گردد.